دکتر سارا کشکر

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

جالب و خواندنی

مشکلات و چالشهای ترجمه انگلیسی مآخذ مقاله های فارسی

نامه الکترونیک چاپ PDF
امتیاز کاربر: / 2
بدخوب 

مشکلات و چالشهای ترجمه انگلیسی مآخذ مقاله های فارسی

بعضی از نشریات علمی ما در ایران، نویسندگان را ملزم به ترجمه مأخذ مقاله های فارسی به زبان انگلیسی می کنند و علت این موضوع برای بیشتر محققان و مؤلفان نامعلوم است و گاه در نهایت اکراه به ترجمه مأخذ فارسی به زبان انگلیسی می پردازند و بعضی وقتها حاصل ترجمه آنها چیزی در می آید که محقق صاحب اثر هم مقاله یا کتاب خود را در بین فهرست منابع مقالات نخواهد شناخت !!! بنده مدتی بود به دنبال علت این موضوع می گشتم تا به سایت آقای دکتر علیرضا نوروزی (مشاور اطلاعاتی) برخوردم و مطالبی که ایشان در مقاله خود ذکر کرده اند، پاسخ ابهام بنده را داد و البته سؤالات بسیار دیگری هم در ذهن من ایجاد کرد !!!! بد نیست شما هم این مطلب را که عینا از سایت ایشان برداشته شده، بخوانید و مانند من از آن بهره مند شوید:

"در خصوص انگلیسی‏نویسی منابع و مآخذ پارسی زبان می‏توان گفت از یک سو، توجیه سردبیران و اعضای هیأت تحریریه مجله‏های علمی (اغلب پزشکی) این است که این مجله‏ها در نمایه‏نامه‏های بین‏المللی نمایه‏سازی می‏شوند و باید منابع و مآخذ به زبان انگلیسی ترجمه شوند. از سوی دیگر، پایگاه‏های اطلاعاتی خارجی هم برای تسهیل امور جاری خود اصرار دارند که منابع انگلیسی‏نویسی شود، زیرا با زبان‏های پارسی، عربی، چینی و غیره مشکل دارند. تا این‏جای کار، توجیه مجله‏ها و پایگاه‏های اطلاعاتی منطقی است.

اما مشکل زمانی شروع می‏شود که همین مجله‏های ایرانی اغلب در حوزه پزشکی (مانند: مجله پیاورد سلامت و مجله مدیریت اطلاعات سلامت) که منابع پارسی را به انگلیسی ترجمه کرده‏اند در نمایه‏های ملی مانند: پایگاه استنادی اطلاعات علمی (www.SID.ir) جهاد دانشگاهی، پایگاه استنادی جهان اسلام (ISC) و پایگاه‏های اطلاعاتی ایرانداک نمایه‏سازی شوند. آن‏جا که منابع غیرپارسی زبان وارد سیستم نمی‏شوند (تایپ نمی‏شوند) و غیر از مقاله مجله سایر مآخذ (کتاب، پایان‏نامه و غیره) بر اساس سیاست‏گذاری پایگاه اطلاعاتی حذف می‏گردند. حقیر (به عنوان کسی که چند سالی در حوزه نمایه‏سازی از یک سو و علم‏سنجی از سوی دیگر مطالعه داشتم) بر این باورم که سردبیران و ناشران ایرانی که چنین سیاستی را در پیش گرفته‏اند ضربه سنگینی بر نظام استنادی و شبکه ارجاعی مقاله‏های مجله‏های خود و آثار نویسندگانی که در این مجله‏ها مقاله چاپ می‏نمایند وارد می‏کنند و با این کار حتی در محاسبه ضریب تاثیرگذاری خود در سطح ملی هم اخلال ایجاد می‏کنند. برای نمونه، پایگاه اطلاعاتی استنادی جهاد دانشگاهی و پایگاه استنادی جهان اسلام منابع انگلیسی و لاتین را وارد سیستم خود نمی‏نمایند.

به نظر می‏رسد که پایگاه‏های استنادی ایرانی با حذف منابع پارسی ترجمه شده به زبان انگلیسی  و همچنین با حذف منابع انگلیسی و لاتین از شبکه استنادی و ارجاعی در واقع فلسفه وجودی نمایه‏های استنادی را هم زیر سؤال برده‏اند و مجله‏هایی که مآخذ را به زبان انگلیسی ترجمه می‏نمایند به این مسأله بیش‏تر دامن می‏زنند. البته امیدوارم دوستان دست‏اندرکار پایگاه‏های اطلاعاتی و مجله‏ها از این گفته صریح و علمی دلخور نشوند.

تا این‏جای قضیه مربوط به مجله‏ها و پایگاه‏های اطلاعاتی بود. اما ضلع سوم این مثلث کاربر بخت برگشته‏ای است که با دیدن پیشینه اطلاعاتی یک مقاله در یک پایگاه استنادی ایرانی و و  مشاهده عبارت مآخذ (0)، استنادها (0) در زیر آن پیشینه، به طور عادی فکر می‏کند که نویسنده آن مقاله از هیچ سندی استفاده نکرده است و هیچ فردی هم به او استناد نداده است. بنابراین، با خود می‏گوید که آن مقاله، اعتبار علمی و پژوهشی ندارد و از خواندن آن صرف نظر می‏کند (البته این کاربر کاملاً حق دارد که چنین تصوری کند).

یکی از مجله‏های علمی و پژوهشی حوزه کتابداری پزشکی "پیاورد سلامت" است. این مجله در پایگاه استنادی جهاد دانشگاهی نمایه‏سازی می‏گردد اما وقتی به پیشینه‏های این مجله نگاه می‏کنید می‏بینید که برای همه مقاله‏ها مراجع (عدد صفر نوشته شده است. دلیل آن این است که این مجله از سیاست انگلیسی‏نویسی منابع فارسی تبعیت می‏کند. البته هدف از ذکر این مجله‏ها فقط ذکر مثال است و از منظر علمی مجله‏های معتبری هستند.

اگر یک کاربر ایرانی بخواهد مآخذ یک مقاله پارسی را در پایگاه‏های داخلی دنبال کند و بخواهد اصل منابع و مآخذ آن مقاله را نیز مطالعه کند به طور حتم با مشکل اساسی مواجه خواهد شد و این نقض آشکار فلسفه وجودی پایگاه‏های استنادی است. هر پژوهشگر تازه‏کاری می‏داند که یکی از ساده‏ترین راه‏های بازیابی منابع مرتبط با یک مدرک، مطالعه مآخذ آن است. در آن سوی قضیه هم نظام استنادی و ارجاعی مقاله‏های داخلی و محاسبه تعداد استناد به هر مقاله/مجله و ضریب تاثیرگذاری آن مجله با مشکل مواجه خواهد شد.

بنابراین یا بایستی پایگاه‏های اطلاعاتی داخلی به سمت انگلیسی‏نویسی تمام منابع پیش بروند که در درازمدت این کار ضربه دیگری بر زبان پارسی و منابع پارسی زبان است و به دلیل آن‏که هر نویسنده‏ای هنگام استناد به منابع پارسی زبان هر طور که دلش بخواهد آن را ترجمه می‏کند. لذا نوعی هرج و مرج در نظام‏های اطلاعاتی ایجاد می‏شود.

اگر نگاهی به پایگاه‏های اطلاعاتی چین، ژاپن، اسپانیا، برزیل و هر کشور غیر انگلیسی زبانی داشته باشیم، به خاطر ورود به پایگاه‏های اطلاعاتی خارجی منابع و مآخذ مجله‏های خود را به زبان انگلیسی ترجمه نمی‏کنند. به طور خلاصه می‏توان گفت که انگلیسی‏نویسی غیراستاندارد منابع پارسی مقاله‏های مجله‏های ایرانی باعث اتلاف وقت و سرمایه پژوهشگران و پایگاه‏های اطلاعاتی می‏شود."

 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی