انواع دروغ !

سه نوع دروغ وجود دارد: دروغ، دروغ لعنت شده و آمار!

این جمله از مارک تواین نویسنده و طنز پرداز آمریکایی است که به نظرم پیام جالبی دارد و نشان دهنده واقعیتی است که در زندگی اکثر انسانها از جمله مدیران سازمانها، محققان و پژوهشگران و دانشجویان مصداق می یابد.

منظور مارک تواین از دروغ همان دروغهای معمولی و روزمره ای است که معتقدیم گفتن آن به کسی ضرر نمی زند. مثلا وقتی دانشجویی به دلیل خواب ماندن دیر به کلاس می رسد و به دروغ علت تأخیر خود را به گردن ترافیک خیابانها می اندازد، از این نوع دروغ استفاده می کند که استفاده از آن موجب نجات او از سرزنش استاد می شود و گفتن این دروغ به ضرر کسی هم تمام نمی شود. اما نکته اینجاست که عادت به این نوع دروغگویی هرچند با ضرر به سایرین همراه نیست، اما به یک عادت بد و دوری فرد از واقعیت منجر می شود که تکرار آن موجب سوء رفتار خواهد شد.

دروغ لعنت شده که ترجمه damned lie است، به اصرار فرد دروغگو بر دروغ خود با استفاده از نام خدا و معصومین اشاره دارد. در بخش مدیریت فروش برخی فروشگاهها، فروشنده هایی که با قسم به خدا بر کیفیت محصولشان پافشاری می کنند، در حالیکه محصول مورد نظر فاقد کمترین کیفیت قابل قبول است، از این نوع دروغ استفاده می کنند. مسلما این نوع دروغ بسیار نکوهیده است. چون علاوه بر سوء استفاده از اعتقادات مشتریان موجب ترغیب مشتری به خرید کالایی فاقد کیفیت مطلوب می گردد.

و اما دروغ نوع سوم، آمار است که بسیار با آن مواجهیم. مدیران سازمانی که آمار عملکرد خود را بیشتر از آنچه در واقع هست، عنوان می کنند و یا مخفی کردن آمارهای مهم اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، … توسط مسئولان سازمانهای مربوطه و یا دستکاری آمارها در تحقیقات مختلف به منظور ایجاد مقبولیت در نتایج تحقیق و بسیاری از موارد دیگر در حیطه این دسته از دروغها قرار می گیرند. ارائه آمارهای نادرست می تواند بر تصمیم گیری مدیران سازمانها و به تبع آن سرنوشت اعضای جامعه تأثیر مستقیم داشته باشد و استفاده از این نوع دروغ بسیار ناپسندتر از دو نوع دروغ دیگر است. همچنین استفاده از نتایج تحقیقاتی که بر پایه آمار دروغ بنا شده نیز می تواند اثرات مخربی بر زندگی جوامع انسانی وارد آورد. بر این اساس کتاب « چگونه با آمار دروغ بگوییم!» نوشته حسین دهداری را برای مطالعه بیشتر معرفی می کنم.

لذا سعی کنیم دروغ نگوییم: نه دروغ نوع اول، نه دروغ نوع دوم و نه دروغ آماری !